… AFKOMSTIG VAN DE STAAT OF MET STAATSMIDDELEN BEKOSTIGD

In artikel 107 lid 1 VWEU wordt onderscheid gemaakt tussen (i) steunmaatregelen van de staten en (ii) met staatsmiddelen bekostigde steunmaatregelen. Dit onderscheid is bedoeld om niet slechts de rechtstreeks door de staat bekostigde steun onder het begrip steunmaatregel te brengen, maar ook die welke wordt toegekend door publiek- of privaatrechtelijke lichamen die door de staat zijn aangewezen of ingesteld. [HvJ EG 17 maart 1993 (Sloman Neptun Schiffahrts AG) in de gevoegde zaken C-72/91 en C-73/91, ro 19]

Bij steunmaatregelen van staten gaat het om steunmaatregelen die worden gefinancierd met middelen die in het bezit zijn van de staat. Bij met staatsmiddelen bekostigde steunmaatregelen gaat het daarentegen om middelen die niet permanent in het bezit zijn van de staat, maar die wel constant onder staatscontrole staan. Daarmee staan deze middelen ter beschikking van de bevoegde nationale autoriteiten. [HvJ EG 16 mei 2002 (Frankrijk – Commissie) in zaak C-482/99, ro 37]

Tot de “staat” behoren alle regionale en lokale lichamen van de lidstaten, ongeacht hun statuut en benaming. Voor “staat” kan dus ook “overheid” worden gelezen. [HvJ EG 14 oktober 1987 (Commissie – Duitsland) zaak 248/84, ro 7]

Als “staat” worden dus onder meer aangemerkt:

  • rijksoverheid;
  • provincies;
  • gemeenten;
  • waterschappen;
  • interne regelingen.

Steunverlening via aparte rechtspersonen is ook afkomstig van de staat, indien de staat zeggenschap heeft over die rechtspersoon. [HvJ EG 2 februari 1988 (Gasunie) gevoegde zaken 67, 68 en 70/85, ro 35]

Bijdragen die worden beheerd en verdeeld door instellingen die losstaan van de overheid kunnen als “staatsmiddelen” worden beschouwd, in het geval deze middelen krachtens de wetgeving van de lidstaat worden geheven. [HvJ EU 19 december 2013 (Association Vent De Colère!) zaak C‑262/12, ro 25]

Europese subsidies

Het komt voor dat decentrale overheden betrokken zijn bij Europese subsidieprogramma’s bijvoorbeeld in het kader van de Europese structuurfondsen. Dergelijke subsidies worden in “gedeeld beheer” uitgevoerd. Als nationale overheidsinstanties mogen beslissen wie in aanmerking komt voor Europese subsidies, zijn de Europese financiële middelen toe te rekenen aan de staat en zijn bijgevolg aan te merken als staatsmiddelen. [Commissie EG 10 december 2008 (Czech Republic, Housing and social Programme for problematic districts) in staatssteunzaak N 342/2008 randnr. 63]

Wanneer de Europese middelen rechtstreeks door de EU, de Europese Investeringsbank of het Europees Investeringsfonds worden toegekend, zonder enige beoordelingsruimte voor de nationale autoriteiten, vormen deze middelen geen staatsmiddelen [Mededeling van het begrip staatssteun randnr. 60]

Verder lezen:

Financial instruments in the 2014-2020 programming period